Urriaren 31

• 1512.Vatikanoan, Michelangelok margotutako Kapera Sistinoko freskoak inaguratu zituzten.
• 1517. Martin Lutherek protestantismoaren erreforma hasi zuen, 95 tesiak Wittembergeko unibertsitateko ateetan jarriz.
• 1541. Vaticanon Michelangelok Kapera Sistinoan margotu zuen Azken epaiketa bukatu zuen.
• 1794. John Dalton fisikari britainiarrak daltonismoa deskubritu zuen.
• 1887. Chiang Kai-shek, Txinako militar eta estadista, jaio zen.
• 1926. Harry Houdini, hungariar jatorriko ilusionista estatubatuarra, hil zen.
• 1978. Espainiako Gorteek konstituzioa onartu zuten, eta erregimen frankista monarkia parlamentario bihurtu.
• 1992. Joan Paulo II.ak Galileo Galileiri jarritako kondena desegokia izan zela errekonozitu zuen.
• 1984. Indira Gandhi asasinatu zuten.
• 1987. Manex jaio zen eta niri bizitza aldatu zitzaidan guztiz.

Urriaren 30a

• 1793. Frantzian heriotza-zigorra eman zien Girondinoei.
• 1813. Espaniako Independentzia Gerra bukatu zen, frantsesek Iruñean galdu zutenean.
• 1910. CNT sortu zen Bartzelonan.
• 1922. Bi egun lehenago Italian Erromako Martxa egin eta gero, Victor Manuel III.ak Benito Mussolini Lehen Ministro egin zuen.
• 1938. Estatu Batuetan Orson Wellesek kontatutako The War of the Worlds irratsaioaren transmisioak izua eragin zuen herrialdeko hiri batzuetan.
• 1960. Diego Armando Maradona futbolaria jaio zen Lanusen, Argentinan.
• 1961. Errusia: Nueva Zemblan, Tsarraren Bonba (edo “Tsar bonba”), Hiroshimako bonba atomikoa baino 4.000 aldiz indartsuagoa zena, probatu zuten.
• 1975. Espainiako errege Joan Karlos I.a estatu-buru izendatu zuten. Francisco Franco gaixo zegoelako.
• 1985. Ministro Kontseiluak BEZ-a onartu zuen.

Urriaren 29a

• 1507. Fernando Katolikoak Diego Kolon Indietako gobernadore izendatu zuen, Santo Domingo de Guzmanen asentatuz.
• 1867. Francisco Apalategi jaio zen, Donostian, Karlistaldietan gertatutakoen berri jaso zuena.
• 1876. Institución Libre de Enseñanza sortu zen Espainian.
• 1921: AEBetan Sacco eta Vanzettiren aurkako bigarren prozesua burutu zen.
• 1922. Italia: Victor Manuel III.ak agintea Benito Mussoliniren esku jarri zuen.
• 1923. Mustafa Kemal Atatürk aukeratu zuten lehenengo presidente Turkiako Errepublikan, Otomandar Inpeioaren ondorengo nazio berria.
• 1933. Jose Antonio Primo de Riverak Falange Española sortu zuen.
• 1972. Septiembre Negro talde terroristako hainbat kideek Lufthansaren hegazkin bat bahitu zuten.
• 1981. Kongresuak Gobernuari Espainia OTANen barnean sartzeko negoziazioak hasteko baimena eman zion.
• 2003. Errusia: Gaur 6 egun, Rostov del Doneko ikatz meategian gertatutako ixtripuan lurperatuta geratu ziren 13 meatzarietatik 11 bizirik atera zituzten.
• 2004. Europako Konstituzioa sinatu zuten Europar Batasunako estatu kideek.

Urriaren 28a

• 1645. Olivareseko Konde-Dukea, Espainiako Filipe IV.aren balidoa, hil zen.
• 1848. Bartzelona-Mataro trenbidearen inagurazioa izan zen, lehenengoa Espainian.
• 1886. New York hirian, Frantziaren opari Askatasunaren Estatua aurkeztu zuten.
• 1922. Italia: Benito Mussoliniren Erromako Martxa egin zen; bi egun beranduago, Italiako lehen ministro izendatuko zuten.
• 1955. Bill Gates, Microsoft konpainiako burua, jaio zen.
• 1956. TVEren zerbitzuen inagurazioa Madrilen.
• 1958. Vatikanoan Giuseppe Roncali aitasantutu zuten, Joan XXIII.a izenarekin eta Pio XII.ari ordea eman zion.
• 1962. Kubako misilen krisia: SESBek Kuban zituen misilak erretiratzeko agindua eman zuen.
• 1970. Burgoseko Prozesua hasi zen.
• 1982 – Espainian. PSOEk gehiengo absolutua lortu zuen eta Felipe González presidente izendatu zuten..
• 1993. Yeltsinek lurraren jabetza pribatuaren aldeko legeak dekretatu zituen Errusian.
• 1999. Rafael Alberti, 27ko belaunaldiko poeta espainiarra, hil zen.

Urriaren 27a

• 1466. Desiderius Erasmus, Erasmo Roterdamekoa, humanista, idazle eta teologoa, jaio zen.
• 1553. Miguel Servet, espainiar teologo eta sendagilea, hil zuten.
• 1561. Lope Agirre Eroa oñatiar esploratzailea fusilatu zuten.
• 1728. James Cook, britainiar nabigatzaile, esploratzaile eta kartografoa, jaio zen.
• 1807. Fontainebleauko Ituna: Godoyk Napoleoni frantziar tropak Espainian sartzeko baimena eman zion, gero Portugalera joango zelakoan.
• 1952. Roberto Benigni aktore eta zuzendari italiarra jaio zen.
• 1990. Esne Bidea baino 60 bider handiagoa den galaxia bat aurkitu zuen Hubble teleskopio espazialak.

Urriaren 26a

• 1841. Evaristo Txurruka asmatzailea jaio zen, Izun (Nafarroa).
• 1863. Gurutze Gorria sortu zen Genevan.
• 1863. Londres: nazioarteko futbol elkarteetako delegatuek lehen bilera egin zuten. Hemendik sortuko da FIFA (Federacion Internacional de Asociaciones de Futbol).
• 1866. Evaristo Bustintza Lasuen Kirikiño idazlea jaio zen, Mañarian (Bizkaia).
• 1878. Alfontso XII.aren aurkako atentatua, Madrileko Kale Nagusian.
• 1936. Espainiako Gerra Zibila: Kartagenako portuan Espainiako Bankuaren 515 tona urre kargatu zituzten SESBerako bidean.
• 1938. Nazioarteko Brigadek Espainiatik alde egin zuten.
• 2001. Soraya Esfandiary, Iraneko printzesa, hil zen (j. 1932).
• 2002. Errusiar indar bereziek Moskuko Dubrovna Antzokia asaltatu zuten.

Urriaren 25a

• 1849. Eransten diren lehen korreo zigiluak egin ziren Espainian.
• 1886. Lehen ikasturtea Deustuko Unibertsitatean.
• 1927. Principessa Mafalda transatlantikoa hondoratu zen. 314 pertsona hil ziren.
• 1929. Ostegun Beltza. New Yorkeko Burtsaren kraka gertatu zen eta 30eko depresioa hasi zen.
• 1833. Isabel II.a Espainiako erregin aldarrikatu zuten. 13 urte zituen.
• 1881. Pablo Ruiz Picasso pintorea jaio zen, Malagan (Espainia).
• 1917. Éamon de Valera presidente aukeratu zuten Irlandan.
• 1936. Alemania eta Italiak Ardatzaren Ituna sinatu zuten; 1940an Japonia batuko zitzaien.
• 1979. Euskadi eta Kataluniako estatutuak baiestu ziren herri galdeketa bidez.
• 2003. Eusko Jaurlaritzak Ibarretxe Plana onartu zuen. Proposamen honen arabera, Estatutu berri bat egin beharko litzateke eta EH eta Espainiaren arteko harremana aldatu egingo zen: “libre asociacion con el Estado español”.

Urriaren 24a

• 1887. Victoria Eugenia de Battenberg, Espainiako erregin eta Alfontso XIII.aren emazte izango zena, jaio zen.
• 1914. Gonzalo Borboikoa eta Battenberg, Alfontso XIII.a eta Victoria Eugeniaren semea, jaio zen.
• 1915. Bob Kane jaio zen, Batmanen sortzaileetako bat.
• 1917. Errusian, komite iraultzaile boltxebikea, sortu zen, Leninen gidaritzapean.
• 1918. Cesar Ritz hostalari suitzarra jaio zen, Ritz Development Companyren sortzailea.
• 1922. Mao Anying, Mao Zedongen seme zaharrena, jaio zen.
• 1929. Ostegun Beltza, New Yorkeko burtsako crash a hasi zen eta segidan etorriko zen Depresio Handia.
• 1945. Nazio Batuen Gutuna berretsi zuten Ameriketako Estatu Batuek, Sobietar Errepublika Sozialisten Batasunaak, Erresuma Batuak, Frantziak eta Txinako Herri Errepublikak. Nazio Batuen Erakundea sortu zen horrela.
• 1957. Christian Dior, frantses moda diseinatzailea hil zen.
• 1970. Salvador Allende sozialista Txileko presidente izendatu zuten.

Urriaren 23a

• 1520. Espainiako Karlos I.a Alemaniako Enperadore koroatu zuten, Karlos V. izena hartuz.
• 1812. Napoleonek bere atzerakada latzari ekin zion Errusian.
• 1893. Gummo Marx, AEBetako aktore eta enpresaria eta Marx anaietako bat, jaio zen. 1977an hilko zen.
• 1915. New Yorken, 33.000 emakumek martxa bat egin zuten emakumeen sufragioa aldarrikatuz.
• 1917. Boltxebikeen Komite Zentralak intsurrekzio armatua prestatzearen aldeko botoa eman zion Lenini.
• 1939. Dibortzio Legea anulatu zuten Espainian.
• 1940. Franco eta Hitlerren arteko elkarrizketa Hendaian.
• 194. Pele futbol jokalaria jaio zen.
• 1960. Randy Pausch jaio zen.
• 1961. Andoni Zubizarreta futbol jokalari gasteiztarra jaio zen.
• 1971. Alemanian, Mercedes-Benz enpresak airbaga patentatu zuen.
• 1977. Kataluniako Josep Tarradellas itzuli zen.
• 1980. Ortuellako Marcelino Ugalde ikastetxean gas leherketa batek 52 hildako utzi zituen, 49 haur eta 3 irakasle.
• 2001. Apple Inc. bere Ipod musika entzuteko tresna famatua saltzen hasi zen.
• 2002. 50 txetxeniarrez osatutako komando batek 800 pertsona bahitu zituen Moskuko Dubrovka Antzokian eta Txetxeniatik erretiratzeko eskatu zion.

Urriaren 22a

• 1797. André Jacques Garnerinek lehen aldiz egin zuen salto jausgailua erabiliz. Pariseko Monceau Parke gainera erori zen globo aerostatiko batetik.
• 1811. Franz Liszt konpositore hungariarra jaio zen.
• 1836. Karlistek bigarren aldiz inguratu zuten Bilbo.
• 1887. John Reed, periodista eta AEBetako langileen liderra, jaio zen.
• 1906. Paul Cezanne margolari frantsesa jaio zen.
• 1913. Robert Capa, hungariar argazkilaria, jaio zen.
• 1923. Francisco Franco eta Carmen Polo ezkondu ziren Oviedon eta aitapuntakoa Alfontso XIII.a izan zen. Losada generalak hartu zuen erregearen ordea.
• 1962. AEBetako presidente John F. Kennedyk Kubaren aurkako blokeoa iragarri zuen, Kubako misilen krisia deitu izan zaio.
• 1967. Vietnamgo gerraren aurkako manifestaldi ugari izan ziren munduan zehar.
• 1979. ETA RTVEko programa batean erdian sartu zen, Gernikako Estatutuaren alde eginez.
• 1999. Peruko gobernuak emandako gosari batek 3 eta 8 urte bitarteko 24 haur hil zituen.
• 2004. Dardarina izeneko gen berri bat aurkitu zuten 12. kromosoman. Bere mutazioak Parkinson gaixotasuna eragiten du.

Urriaren 21a

• 1496. Joana Eroa eta Filipe Ederra ezkondu ziren.
• 1517. Martin Luterok Wittenbergeko Castle Churchen atean bere 95 tesiak ezarri zituen. Erreforma protestantea hasi zen.
• 1805. Trafalgarreko guda: Espainia eta Frantziak galdu egin zuten Erresuma Batuaren aurka. Bertan hil zen Horatio Nelson marinel britainiarra; britainiarrena munduko itsaspotentzia handiena bihurtu zen.
• 1833. Alfred Nobel jaio zen Stockholmen (Suedia).
• 1908. Jorge Oteiza artista oriotarra jaio zen (2003an hilko zen).
• 1958. Julio Medem, zinemagile donostiarra jaio zen.
• 1977. Marc Bolan, T. Rex taldeko liderra, hil zen.
• 1983. Metroa berdefinitu zen. Argiaren abiaduran 1/299.792.458 segundotan ibilitako distantzia bezala.

Urriaren 20a

• 1854. Nace Arthur Rimbaud, poeta francés.
• 1926. Kubak bere historiako zikloi handiena jasan zuen.
• 1936. Hernanin 22 abertzale espetxetik atera eta fusilatu egin zituzten frankistek.
• 1950. Tom Petty, estatubatuar musikaria jaio zen.
• 1955. Erregearen itzulera argitaratu zen, Eraztunen jaunaren azken atala.
• 1964. Herbert C. Hoover, AEBetako presidente ohia (1929-1933), hil zen.
• 1968. Jacqueline Kennedy eta Aristoteles Onasis ezkondu ziren.
• 1974. Amparo Muñoz espainiarra Miss Unibertso aukeratu zuten Manilan.
• 1975. Ibilaldi Berdeari hasiera eman zitzaion.
• 1976.  Maradona futbolean estreinatu zen.

Urriaren 19a

• K. a. 202. Eszipion Afrikarrak  Erromatar Inperioko generalak Hanibal Barca garaitu zuen Zamako guduan.
• 1179. Eudes de Saint-Amand, franziar noblea eta Tenpleko Ordenaren Maestre Handia hil zen.
• 1469. Aragoiko Fernando II.a Gaztelako Isabelekin ezkondu zen. Errege-erregina Katolikoak Valladolideko Vivero jauregian ezkondu ziren. Ezkontza honekin, Espainia osatzeko prozesuan Aragoiko Koroa eta Gaztelako Erresuma batzen hasi ziren.
• 1851. Maria Teresa Frantziakoa, Luis XVI.a eta Maria Antonietaren alaba, hil zen.
• 1868. Pezeta ezarri zen Espainian diru ofizialtzat.
• 1920. John Reed, estatubatuar kazetari eta langileen liderra, hil zen.
• 1937. Ernest Rutherford, fisico eta kimiko britainiarra eta Kimikako Nobel Saria (1908) hil zen.
• 1942. Iñaki Gabilondo kazetaria jaio zen Donostian.
• 1945. Divine, estatubatuar aktore eta abeslaria jaio zen.
• 1969. Trey Parker, estatubatuar aktore eta komediantea eta South Park seriearen sortzailea, jaio zen.
• 1987. Astelehen Beltza: New Yorkeko Burtsak 500 puntu baino gehiago galdu zituen; 1929ko krasharen ondoren eroketa latzena izan zen.
• 1989. Camilo Jose Celak Nobel Saria lortu zuen Literaturan.
• 1997. Pilar Miró, kazetari eta zinema zuzendaria, hil zen.

Urriaren 18a

• 1519. Hernan Kortesek Cholulako sarraskia burutu zuen.
• 1558: Hungariako Maria hil zen. Filipe Ederra eta Joana Eroaren alaba zen.
• 1850. Pablo Iglesias, espainiar politiko eta sindikalista, PSOE eta UGTren sortzailea, jaio zen.
• 1860. Opioaren gerra amaitu zen Txinan.
• 1922. BBCk lehen emisioa egin zuen Erresuma Batuan.
• 1929. Kanadako legeak emakumeak pertsona kontsideratu zituen.
• 1931. Thomas Alva Edison,, asmatzaile estatubatuarra, hil zen.
• 1939. Lee Harvey Oswald, John F. Kennedy asasinatzeaz salatu zuten estatubatuarra, jaio zen.
• 1955. Jose Ortega y Gasset filosofoa hil zen.
• 1968. Polizia John Lennon eta Yoko Onoren etxean sartu zen eta 168 gramo cannabis aurkitu zuten. 150 libera ordaindu beharra izan zuten.
• 1968: AEBetako Komite Olinpikoak arraza beltzeko bi atleta suspenditu zituen 1968ko Mexikoko Joko Olinpikoen inagurazioan “black power” saludoa egin zutelakoan.
• 1997. Guggenheim museoa inauguratu zuten Bilbon.

Urriaren 17a

• K.a. 535. Pertsiako Ciro II.a Handia Babiloniarantz joan zen eta 70 urtez erbesteratuta zeuden juduak askatu zituen. Giza Eskubideen lehen deklarazioa egin zuen Cirok.
• 1527. Luis Leonekoa, espainiar poeta, jaio zen.
• 1777. Amerikar kolonoen armadak armada britainiarra garaitu zuen Saratogako batailan.
• 1815. Napoleon Bonaparte Santa Helena uhartean lehorreratu zen.
• 1849.  Frédéric Chopin, Poloniako pianista eta konpositorea, hil zen (h. 1810).
• 1852. Santiago Ramon y Cajal medikua jaio zen, Aragoiko Petillan (Nafarroa).
• 1884. AEBetako Lanaren Federazioa, anarkista, bere IV. Biltzarrean 8 orduko laneguna aldarrikatu zuen 1886ko maiatzaren 1etik hasita. Ondotik etorriko da Chicagoko sarraskia.
• 1912. Albino Luciani, geroago Joan Paulo I.a Eliza Katolikoko Aita Santua izango zena, jaio zen.
• 1912. Bulgaria, Serbia, Montenegro eta Greziak gerra deklaratu zioten Turkiari.
• 1919. Madrileko Metroa inaguratu zuten.
• 1931. Al Caponeri 11 urteko kartzela zigorra jarri zioten, zergak ez zituelako behar bezala ordaindu.
• 1935. Estraperloaren eskandalua.
• 1936. Jose Ariztimuño “Aitzol”, euskal idazle eta kazetaria, torturatu eta fusilatu zuten Hernaniko hilerrian.
• 1956. Erresuma Batuan munduko lehen zentral nuklearra inguratu zuten.
• 1989. Lurrikara izugarri batek Ipar Kalifornia zigortu zuen eta ehun bat hildako eta kalte material ugari eragin zituen San Frantziskon.
• 2006. Hiru alemaniar hilik euren hegazkin txikia Lagranen erori eta gero.

Urriaren 16a

• 1538. Urdaneta Sevillatik irten zen Espainia Berrirako bidean, han espedizio batean parte hartzeko asmoz, baina ez zuen lortu.
• 1793. Maria Antonieta erregina gillotinan hil zuten.
• 1854. Oscar Wilde idazle irlandarra jaio zen.
• 1813. Leipzigeko bataila izan zen, Napoleon Bonaparteren aurkako garaipen handiena.
• 1829. Lehen lokomotora karrera egin zen Liverpool-Manchester tartean. Azkarrena Stephenson izan zen, bere “Rocket” lokomotorarekin batera.
• 1931. Japoniak Mantxuria inbaditu zuen.
• 1834. Westminster Jauregian sute ikaragarria izan zen, eta gehiengo bat suntsituta geratu zen. Beranduago Charles Barry arkitektoak berregingo zuen.
• 1846. Bostoneko Willian Thomas Morton doktoreak eterra erablili zuen lehen aldiz anestesiko bezala. Hortxe hasiko zen oinazerik gabeko kirurgia.
• 1890. Michael Collins irlandar abertzalea jaio zen.
• 1910. Mantxako Kanala lehen aldiz zeharkatu zuten dirigiblez.
• 1934. Komunista txinatarrek Martxa Luzea hasi zuten, Mao Zedongek alderdiaren gidaritza lortu zuen garaia.
• 1946. Nurembergeko epaiketak izan ziren eta 11 lider nazi urkatu:
  • Hans Frank, lider nazia.
  • Wilhelm Frick, lider nazia, Alemaniako Barne Ministroa.
  • Alfred Jodl, lider nazia, Wehrmachteko alemaniar ofiziala eta Wilhelm Keitelen laguntzailea.
  • Ernst Kaltenbrunner, lider nazia, Segurtasun Polizia eta Sicherheitsdienstren (SD) buru.
  • Wilhelm Keitel, lider nazia, II. Mundu Gerran mariskal izandakoa.
  • Joachim von Ribbentrop, lider nazia, politiko, diplomatiko eta Atzerriko Gaietako ministroa Alemanian.
  • Alfred Rosenberg, lider nazia, estoniar politikoa, Hitlerren kolaboratzaile leiala eta Ekialdeko Alemanian Okupatutako Lurraldeen Ministro.
  • Julius Streicher, lider nazia, Der Stürmer egunkari nazionalsozialistaren editore.

• 1952. Dee Dee Ramone (Douglas Colvin), estatubatuar musikaria eta The Ramones taldeko kidea, jaio zen.
• 1964. Txinak bere lehen bonba atomikoa frogatu zuten.
• 1978. Karol Józef Wojtyła Krakobiako kardinala Aita Santu izendatu zuten, Joan Paulo II.a izena hartuz.
• 1983. Lasa eta Zabala errefuxiatuak bahitu zituen GALek Baionan.
• 1998. Polizia britainiarrak Augusto Pinochet diktadore ohia atxilotu zuen Londresen.

Urriaren 15a

• K.a. 70. Virgilio, erromatar poeta jaio zen.
• 1522. Karlos I.ak, Espainiako errege eta Alemaniako enperadoreak, Valladoliden erret zedula bat jaulki zuen, Hernan Cortes Espainia Berriko gobernadore eta Kapinain General izendatuz.
• 1582. Egutegi gregoriotarra abian ipini zela eta, egun hau ez zen existitu Espainia, Italia, Polonia eta Portugalen. Erroman, Gregorio XIII Aita Santuak egutegi gregoriotarra ezarri zuen dekretuz, juliar egutegiaren ordez; urriaren 4ko gaua osteguna zen, baina urriaren 15 izatera pasatu zen, ostirala.
• 1582. Santa Teresa Avilakoa erlijioso eta idazle espainiarra hil zen (j. 1515).
• 1608. Evangelista Torricelli, fisikari italiarra jaio zen (1647an hilko zen).
• 1783. Rafael Maroto, espainiar militarra, jaio zen.
• 1815. Napoleon Bonaparte Santa Elena irlara iritsi zen, esleitu zioten erbestera, eta hantxe egon zen heriotza iritsi arte.
  
• 1844. Friedrich Nietzsche, filosofo eta filologo alemana jaio zen (h. 1900)
• 1894. Alfred Dreyfus kapitain frantsesa txilotu zuten, Alemaniaren alde zegoen traidorea zela-eta.
• 1908. John Kenneth Galbraith ekonomilari kanadiarra jaio zen.
• 1917. Mata Hari, dantzari eta espia herbeheretarra hil zen (j. 1876).
• 1923. Italo Calvino, italiar idazlea, jaio zen.
• 1926. Michel Foucault, filosofo frantziarra, jaio zen.
• 1936. Jose Ariztimuño “Aitzol” euskal idazle eta kazetaria atxilotu zuten Galerna itsasontzian. Ondarretako kartzelara preso eraman eta bi egun geroago fusilatu zuten Hernaniko hilerrian.
• 1940. Erregimen frankistak Lluis Companys, Kataluniako Generalitateko presidente izana, fusilatu zuten.
• 1940. Lluis Companys i Jover, Kataluniako Generalitateko presidentea fusilatu zuten Montjuic-eko Gazteluan. (1882an jaiotako zen).
• 1946. Hermann Wilhelm Göringek, alemaniar militarrak, bere buruaz beste egin zuen.
• 1955. Jose Miguel Monzon, El Gran Wyoming, aktore, zuzendari eta humorista jaio zen.
• 1959. Sarah Ferguson, Yorkeko dukesa, jaio zen.
• 1975. Legazpin (Gipuzkoa) ikurrinaren aldeko lehen ekintzak egin ziren.
• 1989. Sudafrika: 30 urtetan debekatuta egon ondoren, Nelson Mandelaren gidaritzapean, Kongresu Nazional Afrikarra legalizatu zuten.

Urriaren 14a

• 1536. Garcilaso de la Vega poeta hil zen.
• 1582. Egutegi gregoriotarra abian ipini zela eta, egun hau ez zen existitu Espainia, Italia, Polonia eta Portugalen. Erroman, Gregorio XIII.a aita santuak, Egutegi gregoriotarra ezarri zuen dekretuz, juliar egutegiaren ordez; urriaren 4ko gaua osteguna zen, baina urriaren 15 izatera pasatu zen, ostirala. Horrela, urriaren 14rik ez zen izan urte hartan Espainia, Italia, Polonia eta Portugalen.
• 1687. Itsasikara batek Lima eta Callao (Peru) suntsitu zituen.
• 1784. Fernando VII.a, Espainiako erregea, jaio zen (1813-1833).
• 1878. Thomas Alva Edison asmatzaileak argi elektrikoaren patentea eskatu zuen.
• 1882. Eamon de Valera, Irlandako politikari independenzista, jaio zen.
• 1905. Errusian lehen iraultza hasi zen San Petersburgon.
• 1933. Gabriel Aresti euskal idazle eta poeta jaio zen (h. 1975).
• 1942: Japoniar abioi batek Brookings (Oregon) bonbardatu zuen. II. Mundu Gerrako amerikar kontinentean izandako atake bakarra izan zen.
• 1962. Kubako misilen krisia. U2 abioi batek base sobietarren eraikuntzaren argazkia atera zuen eta krisia hasi zen.
• 1964. Martin Luther Kingek Nobel Saria jaso zuen.
• 1977. Amnistia legea onartu zen Espainian, horrela, odolezko deliturik ez zuten presoak kalean utzi zituzten.

Urriaren 13a

• 1307. Frantzia: Tenpluko zaldunak heretiko eta inmoraltzat salatu zituzten Inkisizioaren aurrean. Handik bost urtera ordena guztiz desegin zen.
• 1582. Egutegi gregoriotarra abian ipini zela eta, egun hau ez zen existitu Espainia, Italia, Polonia eta Portugalen. Erroman, Gregorio XIII.a aita santuak, Egutegi gregoriotarra ezarri zuen dekretuz, juliar egutegiaren ordez; urriaren 4ko gaua osteguna zen, baina urriaren 15 izatera pasatu zen, ostirala. Horrela, urriaren 13rik ez zen izan urte hartan Espainia, Italia, Polonia eta Portugalen.
• 1909. Francisco Ferrer i Guardia pedagogoa fusilatu zuten Bartzelonan Aste Tragikoan parte hartzeagatik.
• 1925. Margaret Thatcher politikari britainiarra jaio zen.
• 1940. Alemaniako armadak Londres bonbardatu zuen hamar egunez.
• 1972. Andeetan Uruguaiko errugbiko ekipoa garraiatzen zuen abioia erori zen.
• 2001. Miguel Gila, umore gizona, hil zen.

Urriaren 12a

• 1492. Kristobal Kolon esploratzaileak Amerika aurkitu zuen.
• 1582. Egutegi gregoriotarra abian ipini zela eta, egun hau ez zen existitu Espainia, Italia, Polonia eta Portugalen. Erroman, Gregorio XIII.a aita santuak, Egutegi gregoriotarra ezarri zuen dekretuz, juliar egutegiaren ordez; urriaren 4ko gaua osteguna zen, baina urriaren 15 izatera pasatu zen, ostirala. Horrela, urriaren 12rik ez zen izan urte hartan Espainia, Italia, Polonia eta Portugalen.
• 1681. Londresen emakume bat jo zuten jendaurren, politikan sartzen zelako.
• 1892. Ameriketako Aurkikuntzaren IV. mendeurrena. Maria Kristina erreginak dekretua sinatu zuen La Rabida monastegian, urriaren 12a jai nazionala izendatuz.
• 1918. Francisco Javier Saenz de Oiza arkitektoa, Arantzazuko basilikaren egilea izango zen, Kasedan jaio zen (h. 2000).
• 1935. Luciano Pavarotti, opera abeslari italiarra jaio zen (2007an hilko zen).
• 1936. Gerra Zibila: Nazioarteko Brigadak eta sobietarren laguntza militarra iritsi ziren Espainiara.
• 1941. Dnipropetrovsken (Ukranian), gaurkoan eta biharamunean, naziek 11.000 judu hil zituzten.
• 1949. Karlos, Txakal ezizenez ezaguna, venezuelako iraultzaile, mertzenario eta KGBko agente ohia, jaio zen.
• 1960. Hibiya Hallen (Tokion), Otoya Yamaguchik, 17 urteko nazionalistak, Inejiro Asanuma politikari sozialista (42 urte) asasinatu zuen katanaz, hitzaldi batean ari zenean. Telebistako kamerak gertaera osoa grabatu zuten.
• 1968. 180 urtetan Espainiaren pean egon ondoren, Ekuatore Gineak independentzia lortu zuen.
• 1996. Rene Lacoste, tenis jokalaria eta frantziar enpresaria hil zen (1904an jaioa zen).

Urriaren 11

• 1469. Aragoiko Fernando II.a eta Gaztelako Isabel I.a Dueñasen (Palentzian) bildu ziren. Bertan, ondoren Errege-erregina katolikoak izango zirenak, ezkontza erabaki zuten.
• 1582. Egutegi gregoriotarra abian ipini zela eta, egun hau ez zen existitu Espainia, Italia, Polonia eta Portugalen. Erroman, Gregorio XIII.a aita santuak, Egutegi gregoriotarra ezarri zuen dekretuz, juliar egutegiaren ordez; urriaren 4ko gaua osteguna zen, baina urriaren 15 izatera pasatu zen, ostirala. Horrela, urriaren 11rik ez zen izan urte hartan Espainia, Italia, Polonia eta Portugalen.
• 1698. Frantzia, Ingalaterra eta Holandak ituna sinatu zuten La Hayan eta, Espainiako Karlos II.ak ondorengorik ez zuenez, bera hildakoan lurraldeak elkarbanatzea adostu zuten.
• 1700. Espainiako Karlos II.ak frantziar erregenahia izendatu zuen ondorengo.
• 1755. Fausto Elhuyar jaio zen, anaiarekin batera wolframa lehen aldiz lortu zuena.
• 1934. Espainian saiakera iraultzailea bertan behera geratu ondoren, garrote-vil heriotza-zigorra berrezarri zuten.
• 1960. Espainiara lehen aberastutako uranioa iritsi zen. Ikerketa eta esperimentaziorako erabiliko ziren 60 kg ziren eta, horrela, aro atomikoan sartu zen.
• 1961. Chico Marx, estatubatuar aktore eta komediantea, hil zen.
• 1977. Victoria Kent, Osasun ministro ohia Errepublika garaian, Madrilera itzuli zen, 38 urtez erbestean egon ondoren.

Urriaren 10a

• 732. Poitierseko gudan frankoek eta Eudonen tropa baskoiek musulmanen gudarostea mendean hartu zuten, iparralderako zabalkuntza galaraziz.
• 1582. Egutegi gregoriotarra abian ipini zela eta, egun hau ez zen existitu Espainia, Italia, Polonia eta Portugalen. Erroman, Gregorio XIII.a aita santuak, Egutegi gregoriotarra ezarri zuen dekretuz, juliar egutegiaren ordez; urriaren 4ko gaua osteguna zen, baina urriaren 15 izatera pasatu zen, ostirala. Horrela, urriaren 10rik ez zen izan urte hartan.
• 1754. Fernando Bengoetxea Altuna Pernando Amezketarra jaio zen, Amezketan (Gipuzkoa).
• 1810. Agosti Xaho euskal idazlea jaio zen (1858an hilko zen).
• 1813. Giuseppe Verdi, italiar konpositorea jaio zen (1901en hilko zen).
• 1830. Espainiako Isabel II.a jaio zen (1904an hilko zen).
• 1837. Charles Fourier, frantziar sozialista utopikoa hil zen (1772an jaioa zen).
• 1840. Erresuma Batuan lehen zigilua jaulki zuten.
• 1933. Historian gertatutako lehen sabotaia airean: United Airlinesen Boeing 247 bat eraitsi zuten hegaldian zihoanean.
• 1938. Municheko Ituna: Sudeteak Alemania naziaren esku geratuko dira.
• 1939. Luis Mari Mujika euskal idazlea jaio zen.
• 1944. Holokaustoa: 800 haur ijitu asasinatu zituzten Auschwitzeko kontzentrazio esparruan.
• 1963. Edith Piaf, frantziar abeslaria, hil zen (1915ean jaioa zen).
• 1985. Orson Welles Ameriketako Estatu Batuetako aktore eta zuzendaria hil zen.
• 1987. Koldo Mitxelena hizkuntzalaria hil zen (1915ean jaioa zen).

Urriaren 9a

• 1582. Egutegi gregoriotarra abian ipini zela eta, egun hau ez zen existitu Espainia, Italia, Polonia eta Portugalen. Erroman, Gregorio XIII.a aita santuak, Egutegi gregoriotarra ezarri zuen dekretuz, juliar egutegiaren ordez; urriaren 4ko gaua osteguna zen, baina urriaren 15 izatera pasatu zen, ostirala. Horrela, urriaren 9rik ez zen izan urte hartan.
• 1604. Johannes Kepler alemaniarrak 1604 Supernoba begiztatu zuen, esne-bidean ikusi den supernobarik berritsuena.
• 1859. Alfred Dreyfus, frantziar militarra, eta fama handi hartu zuena Dreyfus Kasuan, jaio zen.
• 1940. John Lennon musikari eta abeslari britainiarra (The Beatles) jaio zen (h. 1980).
• 1941. Franklin D. Rooseveltek, AEBetako presidenteak, bonba atomikoaren garapenari oniritzia eman zion.
• 1967. Che Guevara iraultzaile argentinar-kubatarra erail zuten Bolivian.
• 1981. Frantzian heriotza zigorrra ezeztatu zen.
• 2001. Anthrax arrastoak zituen hainbat gutun bidali zizkieten Ameriketako Estatu Batuetako senatuko hainbat kideri.
• 2006. Googleek YouTube erosi zuen.

Urriaren 8a

• 1565. Urdaneta Acapulcora iritsi zen, Itzulbidaia amaituz.
• 1566. Urdanetak Parecer del Padre Urdaneta idatzi zuen.
• 1582. Egutegi gregoriotarra abian ipini zela eta, egun hau ez zen existitu Espainia, Italia, Polonia eta Portugalen. Erroman, Gregorio XIII.a aita santuak, Egutegi gregoriotarra ezarri zuen dekretuz, juliar egutegiaren ordez; urriaren 4ko gaua osteguna zen, baina urriaren 15 izatera pasatu zen, ostirala. Horrela, urriaren 8rik ez zen izan urte hartan.
• 1770. James Cook kapitain britainiarra Koralezko Barrera Handian lehorreratu zen.
• 1814. Vienako Kongresua hasi zen, Europaren muga berriak ezartzeko, Napoleon erori eta gero.
• 1888. Ernst Kretschmer, alemaniar psikiatra eta neurologoa, jaio zen.
• 1917. Leon Trotski San Petersburgoko sobietaren presidente egin zuten.
• 1928. Bitoriano Gandiaga euskal idazlea jaio zen, Mendatan (h. 2001).
• 1965. C.J. Ramone, estatubatuar musikaria eta Ramones taldeko kidea, jaio zen.
• 1971. John Lennon abeslariak Imagine kaleratu zuen Erresuma Batuan.
• 1992. Juanma Eskorbuto, Eskorbuto taldearen kidea hil zen.
• 2005. Kaxmir eskualdean epizentroa zuen lurrikarak 74.500 hildako eta 106.000 zauritu eragin zituen Pakistan, India eta Afganistanen.

Urriaren 7a

• 1571. Lepantoko bataila izan zen Liga Santua eta Otomandarren Inperio artean.
• 1582. Egutegi gregoriotarra abian ipini zela eta, egun hau ez zen existitu Espainia, Italia, Polonia eta Portugalen. Erroman, Gregorio XIII.a aita santuak, Egutegi gregoriotarra ezarri zuen dekretuz, juliar egutegiaren ordez; urriaren 4ko gaua osteguna zen, baina urriaren 15 izatera pasatu zen, ostirala. Horrela, urriaren 7rik ez zen izan urte hartan.
• 1849. Edgar Allan Poe, estatubatuar idazlea hil zen.
• 1886. Espainiak esklabotza ezeztu zuen Kuban.
• 1900. Heinrich Himmler, alemaniar nazia jaio zen (1945ean hil zen).
• 1936. Lehen Eusko Jaurlaritza osatu zen, Jose Antonio Agirre lehendakaria zela.
• 1938. Alemaniak juduen pasaporteetan J hizkia jartzea eskatu zuen.
• 1944. Bigarren Mundu Gerran Birkenau eta Auschwitz kontzentrazio esparruak liberatu zituzten.
• 1949. Alemaniako Errepublika Demokratikoa sortu zen.
• 1950. Txinak Tibet bereganatu zuen.
• 1950. Koreako gerra: AEBk 38 paraleloa gurutzatu zuten.
• 1959. Luna 3 sobietar espaziontziak Ilargiaren alde ezkutuaren lehen argazkiak egin zituen.
• 2001. 2001eko Irailaren 11ko atentatuei erantzunez Ameriketako Estatu Batuetako ejerzitoak Afganistan inbaditu zuen, talibanek Osama Bin Laden lagundu zutelakoan.
• 2006. Vladimir Putinekin eta Txetxeniako gerraarekin kritika ugari egindako Anna Politkovskaia kazetaria erail zuten bere etxean (j. 1958).

Urriaren 6a

• 1582. Egutegi gregoriotarra abian ipini zela eta, egun hau ez zen existitu Espainia, Italia, Polonia eta Portugalen. Erroman, Gregorio XIII.a aita santuak, Egutegi gregoriotarra ezarri zuen dekretuz, juliar egutegiaren ordez; urriaren 4ko gaua osteguna zen, baina urriaren 15 izatera pasatu zen, ostirala. Horrela, urriaren 6rik ez zen izan urte hartan.
• 1600. Jacopo Periren Euridice, gaur egun daukagun opera zaharrena, Florentzian estreinatu zen.
• 1750. Denis Diderotek Prospectum-a idatzi zuen, geroko entziklopedia bertan oinarrituko zena.
• 1833. Karlos Maria Isidro Borboikoa errege egin zuten, Karlos V.a izenarekin. Data hau hartzen da Lehen Karlistaldiaren hasiera bezala.
• 1866. AEBetan lehen automobila hasi zen ibiltzen.
• 1928. Chiang Kai-Shek izan zen Txinako Errepublikaren presidente berria.
• 1887. Le Corbusier, arkitekto eta margolaria, jaio zen.
• 1927. The jazz singer izeneko lehen film soinuduna proiektatu zuten New Yorken.
• 1934. 1934ko Iraultza Asturiasen eta Katalunian. Hemen, Lluis Companysek Estat Catalá aldarrikatu zuen.
• 1981. Anwar Al Sadat Egiptoko presidentea Kairoko desfile militar batean hil zuten (j. 1918).
• 2002. Vatikanoko San Pedro Enparantzan, Joan Paulo II.a aita santuak Jose Maria Escriva Balaguer, Opus Deiren sortzailea, kanonizatu zuen.

Urriaren 5a

• 1582. Egutegi gregoriotarra abian ipini zela eta, egun hau ez zen existitu Espainia, Italia, Polonia eta Portugalen. Erroman, Gregorio XIII.a aita santuak, Egutegi gregoriotarra ezarri zuen dekretuz, juliar egutegiaren ordez; urriaren 4ko gaua osteguna zen, baina urriaren 15 izatera pasatu zen, ostirala. Horrela, urriaren 5ik ez zen izan urte hartan Espainia, Italia, Polonia eta Portugalen.
• 1713. Denis Diderot jaio zen, fratziar filosofo eta idazlea, Entziklopediaren sortzaileetako bat.
• 1781. Bernard Bolzano, txekiar matematikaria, jaio zen.
• 1908. Bulgariak independentzia lortu zuen, XIV. mendetik Otomandar Inperioko zati izan ostean.
• 1913. Mediterraneo itsasoaren gainetik lehenengo hegaldia egin zen.
• 1934. 1934ko Iraultza hasi zen.
• 1988. Augusto Pinochet diktadoreak Txileko hauteskundeak galdu zituen.
• 1994. Suitzan 48 pertsonaz osatutako talde batek bere buruaz beste egin zuen. Eguzki Tenpluaren Ordena  sektako kide ziren.

Urriaren 4a

• 1582. Santa Teresa Avilakoa erlijioso karmeldar espainiarra hil zen (j. 1515).
• 1582. Erroman, Gregorio XIII.a aita santuak, gregoriar egutegia ezarri zuen dekretuz, juliar egutegiaren ordez; urriaren 4ko gaua osteguna zen, baina urriaren 15 izatera pasatu zen, ostirala.
• 1669. Rembrandt, holandar margolaria, hil zen.
• 1700. Karlos II.ak testamentua sinatu zuen, Austriarren dinastiari amaiera emanez Espainian eta Felipe V.a izendatu zuen, lehen errege Borboia.
• 1898. Lehenengo tranbia elektrikoa hasi zen ibiltzen Madrilen.
• 1913. Atotxa futbol zelaiaren inaugurazioa izan zen.
• 1934. Espainiako gobernu berria hasi zen CEDArekin. sozialistek greba orokorra deitu eta Asturiaseko Iraultza gertatu zen.
• 1940. Bigarren Mundu Gerra: Adolf Hitler eta Benito Mussolini Brenneron elkartu ziren.
• 1958. British Airwaysek airez egiten zen lehen zerbitzu transatlantikoa inaguratu zuen, Londres eta New Yorken artean.
• 1970. Janis Joplin, estatubatuar abeslaria, hil zen (j. 1943).
• 1997. Espainiako erret familiako Cristina infanta eta Zumarragan jaiotako Iñaki Urdangarin ezkondu ziren Bartzelonan.

Urriaren 3a

• 1568. Isabel Valoisekoa, Espainiako erregina eta Filipe II.aren emaztea, hil zen (j. 1546).
• 1700. Karlos II.ak testamentua sinatu zuen, Austriarren edo Habsburgotarren dinastiari amaiera emanez Espainian eta Felipe V.a izendatu zuen, lehen errege Borboia.
• 1792. AEBetako Washingtonen, presidenteak biziko diren Etxe Zuriko obrak hasi ziren.
• 1898. Lehen tranbia elektrikoa jarri zen martxan Madrilen.
• 1990. Bigarren Mundu Gerra ondoren zatituak zeuden Ekialdeko eta Mendebaldeko Alemaniak batu  ziren.
• 1990.. Stéfano Casiraghi, italiar aristokrata eta Monakoko Carolinaren senarra hil zen (j. 1960).
• 2005. Aranzadi Zientzia Elkarteak duela 15.500 urteko hainbat lepoko aurkitu zituen Debako Praile Haitz leizean.

Urriaren 2a

• 1187. Saladin agintari musulmanak Jerusalem hartu zuen, gurutzatuak 88 urtez hiriaren jabe izan ondoren.
• 1847. Paul von Hindenburg, militar eta 1925etik1934ra alemaniar presidentea izango zena jaio zen Poznań izeneko Poloniako herrian.
• 1869. Mahatma Gandhi jaio zen (h. 1948).
• 1925. John Logie Baird lehen pertsona izan zen telebista ikusten bere Londreseko ganbaran.
• 1928. Josemaría Escrivá aragoitarrak Opus Dei ordena laiko katolikoa sortu zen.
• 1990. RDA desegin eta RFAn sartu zen.